ชื่อผลงาน : การศึกษาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (Digital Literacy)

1. บทคัดย่อ

     ที่มาและความสำคัญ:สำนักคอมพิวเตอร์และเครือข่าย มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี เป็นหน่วยงานหลักที่ได้รับมอบหมายจากมหาวิทยาลัยในการดำเนินงานการพัฒนามหาวิทยาลัยไปสู่การเป็นมหาวิทยาลัยดิจิทัล ซึ่งการพัฒนาทักษะความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเป็นหนึ่งในกลไกที่มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง โดยการขับเคลื่อนมหาวิทยาลัยในทิศทางเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วด้านดิจิทัล (Digital disruption) เพื่อพัฒนาทักษะของบุคลากรและนักศึกษาให้รู้เท่าทันดิจิทัล (Digital literacy) และความรู้สมัยใหม่ (Future Skills) เพื่อการวางรากฐานให้กับบุคลากรและนักศึกษาในประเด็นดังกล่าวที่อาจยังมีข้อจำกัด จึงควรได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

      วัตถุประสงค์:  เพื่อศึกษาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และเพื่อศึกษาระดับความรู้ของผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล

      วิธีการศึกษา:  สำนักคอมพิวเตอร์ฯ ศึกษาวิเคราะห์กระบวนการปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องฝ่ายแผนกลยุทธ์ กองการเจ้าหน้าที่ และสำนักพัฒนานักศึกษาของมหาวิทยาลัย โดยส่งเสริมให้บุคลากรและนักศึกษาได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง  ซึ่งสำนักคอมพิวเตอร์ฯ ได้จัดให้มีกิจกรรมการพัฒนาทักษะความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลให้กับกลุ่มเป้าหมายในระหว่างปีประงบประมาณ พ.ศ. 2564 - 2565 คือ กลุ่มนักศึกษาและบุคลากร ซึ่งในกระบวนการดำเนินงานจัดกิจกรรม สำนักคอมพิวเตอร์ฯ ได้ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาใช้ในกระบวนการปฏิบัติงาน ได้แก่ (1) การเผยแพร่ข้อมูลเนื้อหา เอกสารประกอบการอบรม เป็นต้นและ (2) การจัดทำแบบประเมินทักษะออนไลน์ โดยข้อมูลต่าง ๆ ได้รับการวิเคราะห์ต่อไป

      ผลการดำเนินงาน: จากข้อมูลพบว่าประสิทธิภาพการปฏิบัติงานการพัฒนาทักษะความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลมีจำนวนผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มนักศึกษาเนื่องด้วยการเข้ารับการพัฒนาทักษะความความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสามารถนำผลการผ่านการอบรมเทียบผลรับหน่วยกิจกิจกรรมด้านบำเพ็ญประโยชน์หรือรักษาสิ่งแวดล้อม จำนวน 1 หน่วย หรือจำนวน 3 ชั่วโมงจิตอาสา และจากผลการดำเนินงานพบว่าผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลมีระดับความรู้อยู่ในระดับมากที่สุดภายหลังได้รับการพัฒนาทักษะ

2. บทนำ

ตามแผนกลยุทธ์ศาสตร์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี วัตถุประสงค์เชิงกลยุทธ์ที่ 5 การบริหารจัดการองค์กรที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เป้าประสงค์ Smart University โดยมีทิศทางการพัฒนาเป้าหมายหลัก ประกอบด้วย Digital mindset, Digital process, Digital skill และ Digital culture ซึ่งการปฏิบัติงานของสำนักคอมพิวเตอร์และเครือข่ายที่สนับสนุนและขับเคลื่อนเป้าหมายหลัก คือ การจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (Digital Literacy) กลุ่มเป้าหมาย คือ นักศึกษา และบุคลากรภายในมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี โดยหัวข้อการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) ได้แก่(1) สิทธิและความรับผิดชอบ(2) การเข้าถึงสื่อดิจิทัล(3) การสื่อสารยุคดิจิทัล(4) ความปลอดภัยยุคดิจิทัล(5) ความเข้าใจสื่อดิจิทัล(6) แนวปฏิบัติในสังคมดิจิทัล(7) สุขภาพดียุคดิจิทัล(8) ดิจิทัลคอมเมิร์ซ และ (9) กฎหมายดิจิทัล

3. วัตถุประสงค์

1. เพื่อศึกษาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
2. เพื่อศึกษาระดับความรู้ของผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล

4. วิธีการและเครื่องมือ

      วิธีการศึกษาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (Digital Literacy) มีระเบียบวิธีการดําเนินการและเครื่องมือ ดังนี้

      4.1 ประชากรที่ใช้ในการศึกษา

           ประชากรที่ใช้ในการศึกษาประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน คือ รายละเอียดผลการดำเนินงานจัดกิจกรรมการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ระหว่างปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 – 2565 ในรูปแบบ Online และ Onsite

ประชาการที่ใช้ในการศึกษาระดับความรู้ ได้แก่ นักศึกษา และบุคลากรภายในมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีที่เข้ารับการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี จำนวน 434 คน (ข้อมูล ณ วันที่ 1 กันยายน 2565)

     4.2 เครื่องมือที่ใช้

           การจัดทำแบบประเมินทักษะ เป็นเมนูหลักที่สำคัญในการจัดทำเว็บไซต์พัฒนาทักษะความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล(Digital Literacy) โดยเป็นการประยุต์ใช้ประยุกต์ใช้Google Forms ร่วมกับการกำหนดรูปแบบสุ่มข้อสอบด้วยแบบฟอร์ม แผ่นงาน และสคริปต์แอป และวิเคราะห์ข้อมูลผู้ผ่านแบบทดสอบโดยใช้ GoogleSheetตามเกณฑ์การผ่านการประเมิน ร้อยละ 70 ซึ่งสามารถนำเสนอขั้นตอนการจัดทำแบบประเมินทักษะได้ ดังนี้

1. ระบบลงทะเบียนสมัครเข้าอบรมพัฒนาทักษะความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสำนักคอมพิวเตอร์และเครือข่าย (http://www.training.ubu.ac.th/) และระบบการจัดสอบOnline (https://etest.ubu.ac.th/exam/)
2. แบบประเมินผลบทเรียนอิเล็กทรอนิกส์การพัฒนาทักษะด้านดิจิทัล ซึ่งสร้างขึ้นตามกระบวนการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยแบ่งประเด็นเนื้อหาในแบบสอบถามเป็น 2 ส่วน คือ

      ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบประเมิน ได้แก่ ประเภทผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะ และสังกัดคณะ/หน่วยงาน

ส่วนที่2 ระดับความรู้ของผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ซึ่งเป็นแบบสอบถามแบบมาตราประมาณค่า (Rating Scale5 ระดับ) เป็นแบบประเมินในรูปแบบ Online ผ่าน Google Form

4.3 วิธีเก็บรวบรวมข้อมูล

• ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลจำนวนผู้ลงทะเบียนจากระบบระบบลงทะเบียนสมัครเข้าอบรม และรวบรวมข้อมูลจำนวนผู้ที่ผ่านการสอบจากระบบการจัดสอบออนไลน์
• ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลปฐมภูมิจากการเก็บรวบรวมข้อมูลในการประเมินระดับความรู้ของผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล โดยใช้แบบประเมิน Online ผ่าน Google Formแชร์ลิงค์ไฟล์ให้กับผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะฯได้ทำแบบประเมินระดับความรู้ตามรอบการจัดกิจกรรม

4.4 วิธีการวิเคราะห์ข้อมูล

• วิเคราะห์ข้อมูลผลปฏิบัติงานพัฒนาทักษะพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลด้วยค่าสถิติพรรณนา(Descritics Statistics) คือ ความถี่ (Frequency) และร้อยละ(Percentage)
• วิเคราะห์ระดับความรู้โดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ในการหาค่าทางสถิติต่าง ๆ ได้แก่ สถิติพรรณนา(Descritics Statistics) เช่น ร้อยละ(Percentage), ค่าเฉลี่ย(Mean), ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน(Standard Deviation) และสถิติเชิงอนุมาน(Inference Statistics) เป็นค่าทางสถิติที่ใช้ในการทดสอบสมมติฐานในการวิจัย โดยมีค่าสถิติทดสอบความแตกต่างกันระหว่างระดับความรู้กับข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติ t-test ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05

5. ผลการดำเนินงาน

จากการดำเนินการจัดกิจกรรมการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) ของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีให้กับกลุ่มเป้าหมาย สามารถสรุปข้อมูลผลการดำเนินงานได้ ดังนี้

     5.1 ประสิทธิภาพการปฏิบัติงานการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล

การพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) ของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีให้กับกลุ่มเป้าหมายในช่วงระหว่างปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 – 2565 มีจำนวนผู้เข้าร่วมและผ่านเกณฑ์การพัฒนาทักษะจำนวนทั้งสิ้น 1,110 คน โดยแยกเป็น

1. กลุ่มนักศึกษามีจำนวน 746 คน คิดเป็นร้อยละ 96.63 จากจำนวนนักศึกษาทั้งหมดที่เข้ารับการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) 772 คน และเมื่อพิจารณาเปรียบเทียบผลการดำเนินงานตามค่าเป้าหมาย คือ ร้อยละของนักศึกษาที่สอบผ่านทักษะFuture Skills ที่มหาวิทยาลัยกำหนดเทียบกับนักศึกษาที่เข้ารับการทดสอบทั้งหมด ค่าเป้าหมายร้อยละ 80 พบว่า ประสิทธิภาพการดำเนินงานอยู่ในเกณฑ์สูงกว่าเป้าหมาย และเมื่อวิเคราะห์ข้อมูลผลการดำเนินงานแยกตามสังกัดคณะของนักศึกษา พบว่า ส่วนใหญ่ คือ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จำนวน 494 คน คิดเป็นร้อยละ 63.99 รองลงมา คือ คณะศิลปศาสตร์ จำนวน 78 คน คิดเป็นร้อยละ 10.10 และน้อยที่สุด คือ คณะศิลปะประยุกต์และสถาปัตยกรรม จำนวน 1 คน คิดเป็นร้อยละ 0.13 ข้อมูล ณ วันที่ 22 สิงหาคม 2565

ตารางที่ 1 ข้อมูลจำนวนผู้รับการพัฒนาทักษะกลุ่มนักศึกษา

     กลุ่มบุคลากรมีจำนวน 364 คน คิดเป็นร้อยละ 24.36 จากจำนวนบุคลากรทั้งหมดของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (n = 1,494 คน) และเมื่อพิจารณาเปรียบเทียบผลการดำเนินงานตามค่าเป้าหมาย คือ ร้อยละของบุคลากรที่ได้รับการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัล ค่าเป้าหมายร้อยละ 60 ของจำนวนบุคลากรทั้งหมด พบว่า ประสิทธิภาพการดำเนินงานอยู่ในเกณฑ์ต่ำกว่าเป้าหมาย เมื่อทำการวิเคราะห์ข้อมูลผลการดำเนินงานแยกตามประเภทบุคลากร พบว่า บุคลากรประเภทสายวิชาการ จำนวน 61 คน คิดเป็นร้อยละ 8.79 (n = 694คน)และบุคลากรประเภทสายสนับสนุนจำนวน 303 คน คิดเป็นร้อยละ 37.88 (n = 800คน) ทั้งนี้ ปัญหาและอุปสรรคที่ส่งผลให้ประสิทธิภาพการดำเนินงานอยุ่ในเกณฑ์ต่อกว่าเป้าหมาย คือ เนื่องมาจากการถ่ายทอดนโยบายระดับมหาวิทยาลัยและการสื่อสารความเข้าใจเรื่องการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลไปยังบุคลากรยังไม่ทั่วถึงและครอบคลุม และการนำผลที่ได้รับการพัฒนาทักษะไปใช้ประโยชน์ของบุคลากรยังไม่มีความชัดเจน ข้อมูล ณ วันที่ 22 สิงหาคม 2565

ตารางที่ 2 ข้อมูลจำนวนผู้รับการพัฒนาทักษะกลุ่มบุคลากร

5.2 ประเมินระดับความรู้ของผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล

ผลการวิเคราะห์ข้อมูลระดับความรู้ที่ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลจากประเมินผลบทเรียนอิเล็กทรอนิกส์การพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลในประเด็นคำถามระดับความรู้ในหัวข้อวิชาที่ได้รับการพัฒนาก่อน – หลังเรียนรู้ในระดับใด สามารถสรุปข้อมูลผลการดำเนินงานได้ ดังนี้

(1) ผลการวิเคราะห์ข้อมูลระดับความรู้การพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) หลังการได้รับการพัฒนาทักษะอยู่ในระดับมากที่สุด ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.40 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เท่ากับ 0.751 ซึ่งค่าเฉลี่ยระดับความรู้ก่อนการได้รับการพัฒนาทักษะ เท่ากับ 3.87 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 1.102 จากจำนวนผู้ตอบแบบประเมินทั้งหมด 434 คน

รูปที่ 1 แผนภูมิแสดงผลการวิเคราะห์ระดับความรู้การพัฒนาทักษะ

(2) ผลการวิเคราะห์ข้อมูลระดับความรู้การพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) แยกตามข้อมูลทั่วไป 1) ข้อมูลทั่วไปแยกตามประเภทผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะ คือ ประเภทนักศึกษาและประเภทบุคลากร พบว่า ระดับความรู้หลังการได้รับการพัฒนาทักษะทั้งสองประเภทอยู่ในระดับมากที่สุด ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.39 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.747 และ ค่าเฉลี่ย 4.48 ส่วนเบี่ยงบนมาตรฐานเท่ากับ 0.811 ตามลำดับ 2) ข้อมูลทั่วไปแยกตามสังกัดคณะของผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะ ผลการวิเคราะห์ข้อมูล พบว่า ผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะที่มีระดับความรู้หลังการได้รับการพัฒนาทักษะอยู่ในระดับมากที่สุด จำนวน 7 คณะ/หน่วยงาน ได้แก่ คณะพยาบาลศาสตร์ ( = 4.75, SD=0.452), สำนักงานอธิการบดี (=4.71, SD=0.463), คณะเกษตรศาสตร์ (=4.67, SD=0.577), คณะบริหารศาสตร์ (=4.61, SD=0.722), คณะรัฐศาสตร์ (=4.43, SD=0.598), คณะวิศวกรรมศาสตร์ (=4.43, SD=0.688) และคณะวิทยาศาสตร์ (=4.39, SD=0.871) ตามลำดับ

6. สรุป

     การศึกษาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) ของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีมีผลการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้นจาการดำเนินงานในรอบปีงปบระมาณที่ผ่านมา โดยพิจารณาจากจำนวนผู้เข้ารับการพัฒนาทักษะในกลุ่มเป้าหมายประเภทนักศึกษา มีจำนวนเพิ่มขึ้นมากจากปีที่ผ่านมาที่ไม่มีจำนวนนักศึกษาเข้ารับการพัฒนาทักษะเลย คิดเป็นร้อยละ 96.63 จากจำนวนนักศึกษาทั้งหมดที่เข้ารับการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) 772 คน และเมื่อทำการวิเคราะห์ระดับความรู้หลังการได้รับการพัฒนามีระดับความรู้อยู่ในระดับมากที่สุดเมื่อทำการเปรียบเทียบระดับความรู้ก่อนได้รับการพัฒนาอยู่ที่ระดับมาก และประสิทธิภาพการปฏิบัติงานการพัฒนาทักษะกลุ่มบุคลากรมีจำนวนเพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมา คิดเป็นร้อยละ 24.36 จากจำนวนบุคลากรทั้งหมดของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และเมื่อดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลระดับความรู้ของประเภทบุคลากรมีระดับความรู้หลังการได้รับการพัฒนาทักษะอยู่ในระดับมากที่สุด

7. ความสามารถในการนำผลงานไปใช้ประโยชน์  หรือต่อยอดเพื่อให้บุคคลหรือหน่วยงานอื่นไปใช้ประโยชน์ได้ในวงกว้าง (impact)

     จากการศึกษาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานการพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) ของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี สามารถนำไปประยุกต์ใช้งานการปฏิบัติงานด้านอื่น ๆ ที่สำคัญ เช่น

1. นักศึกษาและบุคลากรของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีได้รับการพัฒนาเรียนรู้ในยุคดิจิทัล
2. การจัดรูปแบบการพัฒนาทักษะด้านต่าง ๆของมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีให้กับนักศึกษาและบุคลากรให้มีความหลากหลาย มีความน่าสนใจ และสามารถตอบสนองทิศทางการพัฒนามหาวิทยาลัยตามเป้าหมายหลัก ประกอบด้วย Digital mindset, Digital process, Digital skill และ Digital culture
3. การพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Literacy) เป็นทักษะด้านดิจิทัลพื้นฐานที่จะเป็นตัวช่วยสำคัญสำหรับนักศึกษา และบุคลากรใช้ในการปฏิบัติงานการสื่อสารและการทำงานร่วมกัน ในระดับมหาวิทยาลัยเพื่อการขับเคลื่อนเข้าสู่การเป็น Smart Universityและในระดับประเทศเพื่อการก้าวไปสู่การเป็นประเทศไทย 4.0 อีกทั้งยังเป็นพัฒนาทักษะความรู้ความเข้าใจและการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อลดและป้องกันการกระทำผิดเกี่ยวกับ พ.ร.บ. ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ฯ, พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และกฎหมาย กฎระเบียบ ข้อบังคับด้านเทคโนโลยีอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

 ดาวน์โหลดไฟล์นำเสนอ